Opstanding gebeurt nu, midden in het leven

"welke engel opent oren,

die geheimen verstaan"

(Wilhelm Wilms, uit: Der geerdete Himmel)

Pasen is het feest van het leven. Christenen vieren dat God een God van het leven is, ja, het leven zelf. Ze vieren dat Jezus liefde, vriendelijkheid en overgave heeft verwezenlijkt en dat de mislukking in zijn gewelddadige dood slechts schijn is. Ze noemen dat opstanding. Christenen vieren dat alle mensen geroepen zijn tot dit goddelijke, bevrijde leven. Ze vieren dat dit in ieder mens in de kern aanwezig is en dat zij zich, net als Jezus, kunnen toevertrouwen aan deze goddelijke levensbron in ons.

Met het woord "opstanding" kunnen we vaak niet zoveel. Ons zijn vaak formules over "God" geleerd die ons niets zeggen of ons zelfs op een dwaalspoor brengen. "Opstanding" is zo’n moeilijke formule, hoe pakkend en begrijpelijk het woord op het eerste gezicht ook mag lijken. Door de verkeerde formules zoeken we de werkelijkheid die "God" aanduidt op plaatsen waar zij niet te vinden is. Maar zij is juist daar waar we haar niet verwachten.

Wat vieren christenen dan met Pasen? Ik zie een eerste punt dat over Jezus verteld wordt: het is zijn basisvertrouwen dat hij in "God" stelt. Zijn diepste overtuiging, zijn innerlijke zekerheid is: het leven sterft niet, omdat de liefde niet kan sterven. Daarin is zijn onsterfelijke vertrouwen gegrondvest.

Een tweede aspect van Pasen: Wilhelm Wilms, een religieuze dichter en liedjesschrijver, noemde Pasen een 'opstand tot het leven'. Dat beschrijft heel goed wat er met Pasen gevierd wordt: Jezus van Nazareth heeft iedereen door zijn manier van leven een handleiding gegeven voor een vervuld, rijk en vol leven. Dat gaat niet zomaar verloren. De liefde en overgave die wij leven, blijven. Bijbels uitgedrukt: onze opstanding gaat over in God. Het "hoe" weten we niet. Aan dit niet-weten moeten we onszelf steeds weer herinneren. Het blijft een geheim.

Wij mensen hebben "opstanding" bitter hard nodig, niet pas na de dood, maar nu al. Opstanding waartoe? Opstanding uit de dwang van het moeten presteren, het altijd beter moeten zijn en het altijd meer willen hebben. Daarbij blijft uiteindelijk iedereen langs de kant staan en raakt het contact kwijt: de een omdat hij niet mee kan komen en daarom niet gezien wordt, de ander omdat hij zich doodwerkt en een vervuld leven misloopt. Ze lopen een leven mis waarin ze hun kracht weg kunnen inzetten, in echte verbinding met anderen kunnen leven, en liefde kunnen ervaren, liefde kunnen geven en zelf ontvangen.

Wat is "opstanding"? Opstanding heeft te maken met de ervaring van nieuw leven, nieuwe levensmogelijkheden. We vermoeden daar iets van wanneer we nu in de lente zien hoe na de lange winter weer nieuw leven, nieuw groen, ontwaakt. Zo’n lentestemming beschrijft Goethe in de beroemde paasscène in "Faust": De geleerde Faust is wanhopig. Teleurgesteld en in koppig verzet tegen de leegheid van het leven grijpt hij naar de gifbeker om een einde aan zijn leven te maken. Maar vlak daarvoor wandelt hij met Wagner buiten de stadsmuren. En wat hij ziet, verandert alles. Faust roept uit:

"Uit de holte van de duistere poort

dringt een bonte krioelende menigte naar voren.

Ieder koestert zich vandaag zo graag in de zon.

Zij vieren de opstanding van de Heer.

Want zij zijn zelf opgestaan,

uit de bedompte kamers van hun armzalige huizen,

uit de benauwde smalle straten,

uit de eerwaardige nacht van de kerken

zijn zij allen aan het licht gebracht."

In dit paasbeeld schuilt een diepe waarheid: "Zij vieren de opstanding van de Heer, want zij zijn zelf opgestaan". "Opstanding" vindt plaats wanneer we zelf wakker worden en levendig worden: niet pas na de dood, maar nu, midden in het leven.

Wanneer mensen zich laten inspireren door de “groene kracht van het leven”, zoals Hildegard von Bingen het leven van God in ieder van ons noemde, dan breken ze uit de voortdurende mediaconsumptie en de saaie eentonigheid, uit de ketenen van professionele verplichtingen en de verlamming van vastgeroeste relaties. Uit angst, zogenaamd realisme en onverschilligheid.

Vanaf het begin waren er veel bedenkingen van ons verstand tegen "opstanding" en veel pogingen om het te "bewijzen". Maar daarmee begrijpt men helemaal niets van wat opstanding werkelijk is. Of opstanding waar of niet waar is, wordt niet beslist door de uiterlijke feiten; opstanding gebeurt op een heel ander niveau, het niveau van het hart. In de verschijningsverhalen in de Bijbel zijn het de mensen die van Jezus houden die hem herkennen. De liefde ziet meer dan de ogen. Het hart heeft eigen redenen om iets voor werkelijk en waar te houden. Redenen die het verstand niet kent. Maria van Magdalena ontmoet Jezus na zijn dood. Deze vrouw weet dat de levendige relatie die zij voelt haar blij maakt, haar niet langer laat rouwen, en zij vermoedt: Jezus leeft.

Wie liefheeft, ziet dieper dan het graf, over de dood heen. Jezus openbaart zich niet aan de ogen, die alleen het zintuiglijk waarneembare en het door uiterlijke feiten aantoonbare als waar beschouwen, maar aan het hart.

"Opstanding" betekent: ervan overtuigd zijn dat er een werkelijkheid is, een leven dat ruimer is dan ons verstand. Bijbels uitgedrukt: "God". Dat is leven in overvloed, dat geen dood kent. Dat kan ons aanmoedigen om op te staan en ons eigen leven met alle hoogte- en dieptepunten te leven en het voor anderen te durven wagen. We kunnen niets verliezen!

"Opstanding" kan een symbool zijn voor leven dat alleen in het nu, in elk moment, fris en nieuw ervaren kan worden. Leven dat wordt waargenomen en aanvaard, zonder te oordelen of het zwaar of licht is, licht of donker, dood of leven.

Laten we elkaar daarom een "Zalig Pasen" toewensen!